| Ders Adı | Kodu | Yerel Kredi | AKTS | Ders (saat/hafta) | Uygulama (saat/hafta) | Laboratuar (saat/hafta) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Akustik ve Gürültü Kontrolü | FIZ1131 | 3 | 5 | 3 | 0 | 0 |
| Önkoşullar | Yok |
|---|
| Yarıyıl | Güz, Bahar |
|---|
| Dersin Dili | İngilizce, Türkçe |
|---|---|
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Seçmeli @ Fizik Lisans Programı (%30 İngilizce) |
| Ders Kategorisi | Uzmanlık/Alan Dersleri |
| Dersin Veriliş Şekli | Yüz yüze |
| Dersi Sunan Akademik Birim | Fizik Bölümü |
|---|---|
| Dersin Koordinatörü | Murat Oduncuoğlu |
| Dersi Veren(ler) | Murat Oduncuoğlu |
| Asistan(lar)ı |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilere ses ve akustiğin temel fizik prensiplerini, gürültünün insan ve çevre üzerindeki etkilerini, gürültü kontrol yöntemlerini ve ilgili ulusal/uluslararası standartları öğretmektir. Ders, teorik bilgiyi, sayısal modelleme (MATLAB/Python), deneysel ölçüm teknikleri ve sinyal işleme ile harmanlayarak, öğrencilerin akustik problemleri disiplinler arası bir bakış açısıyla analiz etme ve çözüm üretme yetkinliği kazanmalarını hedeflemektedir. |
|---|---|
| Dersin İçeriği | Temel akustik ve ses fiziği, ses dalgalarının özellikleri ve yayılımı; İnsan işitmesi ve psikoakustik; gürültü ölçüm metrikeri (ses seviyesi, ses gücü, oktav bant analizi); gürültü kaynaklarının karakterizasyonu; ses yalıtımı, yutulumu ve yankı kontrolü; kapalı ve açık alan akustiği; akustik malzemeler ve yapılar; çevresel ve endüstriyel gürültünün değerlendirilmesi ve kontrolü; nümerik akustik modelleme ve simülasyon temelleri; sinyal işleme tekniklerinin akustikte uygulamaları; akustik ölçüm cihazları ve uluslararası standartlar (ISO, ANSI); sürdürülebilir akustik tasarım ve gürültü politikaları. |
| Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar |
|
| Opsiyonel Program Bileşenleri | Yok |
Ders Öğrenim Çıktıları
- Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler, Ses dalgalarının fiziksel temellerini ve akustikte kullanılan temel kavramları tanımlayabilecek ve yorumlayabileceklerdir.
- Akustik ölçüm cihazlarını ve ses seviyesi, frekans analizi gibi temel ölçüm metriklerini kullanarak deneysel veri toplayabilecek ve analiz edebileceklerdir.
- Kapalı ve açık alanlardaki akustik problemleri (yankı, gürültü yayılımı) analiz edebilecek ve uygun kontrol yöntemleri önerebileceklerdir.
- Akustik malzeme özelliklerini (yutma katsayısı, iletim kaybı) yorumlayabilecek ve belirli bir akustik sorunun çözümü için uygun malzeme seçimini değerlendirebileceklerdir.
- Temel düzeyde nümerik akustik modelleme ve sinyal işleme yazılımlarını (MATLAB, Python kütüphaneleri) kullanarak basit akustik simülasyonlar yapabileceklerdir.
- Çevresel ve endüstriyel gürültüyü değerlendirebilecek ve ilgili ulusal/uluslararası mevzuat ve standartlar çerçevesinde etik ve sosyal sorumluluk bilinciyle gürültü kontrol önlemleri tasarlayabileceklerdir.
Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi
| DÖÇ-1 | DÖÇ-2 | DÖÇ-3 | DÖÇ-4 | DÖÇ-5 | DÖÇ-6 | |
| PÇ-1 | 5 | 4 | 3 | 2 | 3 | 3 |
| PÇ-2 | 3 | 5 | 3 | 4 | 2 | 3 |
| PÇ-3 | 2 | 3 | 5 | 5 | 2 | 2 |
| PÇ-4 | - | - | - | - | - | - |
| PÇ-5 | 2 | 2 | 3 | 5 | 2 | 2 |
| PÇ-6 | 2 | 2 | 3 | 4 | 5 | 3 |
| PÇ-7 | - | - | - | - | - | - |
| PÇ-8 | 2 | 4 | 3 | 3 | 3 | 5 |
| PÇ-9 | - | - | - | - | - | - |
| PÇ-10 | - | - | - | - | - | - |
| PÇ-11 | 3 | 2 | 3 | 4 | 4 | 5 |
| PÇ-12 | 4 | 5 | 4 | 3 | 3 | 4 |
Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları
| Hafta | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Giriş: Ses ve Akustiğin Temel Fiziği. Ses dalgaları, dalga denklemleri, basınç, hız, yoğunluk, empedans. | Ders Notları, 1, Kitap 5, Bölüm 1-2 |
| 2 | Sesin Ölçülmesi ve Metrikler. Ses seviyesi (dB), ses gücü, ses şiddeti. Frekans, dalga boyu, oktav bantları. | Ders Notları 2, Kitap 2, Bölüm 3; Kitap 4, Bölüm 1.3 |
| 3 | İnsan İşitmesi ve Psikoakustik. İşitme eşiği, frekans duyarlılığı, loudness, sesin insan üzerindeki fizyolojik ve psikolojik etkileri. | Kitap 4, Bölüm 2 |
| 4 | Gürültü Kaynakları ve Karakterizasyonu. Noktasal, çizgisel, yüzeysel kaynaklar. Endüstriyel, ulaşım ve çevresel gürültü kaynakları. | Kitap 1, Bölüm 4 |
| 5 | Ses Yalıtımı ve Geçiş Kaybı. Kütle kanunu, çift duvar teorisi, ses köprüleri. | Kitap 1, Bölüm 5; Kitap 4, Bölüm 8 |
| 6 | Ses Yutumu ve Yankı Kontrolü. Yutma katsayısı, yankı süresi (Sabine, Eyring), akustik panel ve boşluk rezonatörler. | Ders Notları 4, Kitap 1, Bölüm 6; Kitap 5, Bölüm 21 |
| 7 | Kapalı Alan Akustiği. Modlar, difüzyon, küçük ve büyük odalarda ses alanı. Küçük Sınav 1 | Ders Notları 4, Kitap 4, Bölüm 6 |
| 8 | Ara Sınav 1 | |
| 9 | Açık Alan Akustiği ve Çevresel Gürültü. Sesin atmosferik koşullarda yayılımı, zemin etkisi, bariyerler. | Ders Notları 5, Kitap 4, Bölüm 5 kısımlarının okunması. |
| 10 | Akustik Ölçüm Cihazları ve Standartlar. Ses düzeyi ölçer, kalibratör, faz dizi mikrofonlar. ISO, ANSI standartlarına giriş. | Ders Notları 5, Kitap 1, Bölüm 7; İlgili ISO standartlarından örnekler sunulması (e.g., ISO 9614, ISO 374x). |
| 11 | Sinyal İşleme ve Akustik Veri Analizi. FFT, spektrogram, ses kaydı ve temel sinyal işleme uygulamaları (Python/MATLAB). | Ders Notları 6, Kitap 4, Bölüm 3; bölümlerinin okunması. Online kaynak: SciPy Signal Processing Kütüphanesi. |
| 12 | Nümerik Akustik Modelleme (TEM). Sonlu Elemanlar Metodu (FEM) veya Sınır Elemanlar Metodu (BEM) ile temel akustik simülasyonlara giriş. | Ders Notları 6, Kitap 4 Bölüm 1-2 kısımlarının okunması. |
| 13 | Sesin İnsan ve Çevre Üzerindeki Etkileri. Gürültü kirliliğinin ekolojik ve sosyal etkileri. Sürdürülebilir akustik tasarım prensipleri. Küçük Sınav 2 | Ders Notları 6 Kitap 4 Bölüm 3, DSÖ bölümlerinin okunması ve T.C. Çevre Şehircilik Bakanlığı gürültü yönetmeliği dokümanları İlgili makalelerin incelenmesi. |
| 14 | Örnek Olay İncelemeleri ve Proje Sunumları. Öğrenci proje sunumları: Endüstriyel veya çevresel bir gürültü probleminin analizi ve kontrolü. | DSÖ ve T.C. Çevre Şehircilik Bakanlığı gürültü yönetmeliği dokümanları. İlgili makalelerin okunması. |
| 15 | Ders Tekrar ve Konu Tartışmaları. | Öğrencilerden gelen öneri ve ders ile ilgili talepleri/Anketler yapılması. |
| 16 | Final |
Değerlendirme Sistemi
| Etkinlikler | Sayı | Katkı Payı |
|---|---|---|
| Devam/Katılım | ||
| Laboratuar | ||
| Uygulama | ||
| Arazi Çalışması | ||
| Derse Özgü Staj | ||
| Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği | 2 | 10 |
| Ödev | 1 | 10 |
| Sunum/Jüri | 1 | 20 |
| Projeler | ||
| Seminer/Workshop | ||
| Ara Sınavlar | 1 | 20 |
| Final | 1 | 40 |
| Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı | ||
| Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı | ||
| TOPLAM | 100 | |
AKTS İşyükü Tablosu
| Etkinlikler | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İşyükü |
|---|---|---|---|
| Ders Saati | 14 | 3 | |
| Laboratuar | |||
| Uygulama | |||
| Arazi Çalışması | |||
| Sınıf Dışı Ders Çalışması | 14 | 4 | |
| Derse Özgü Staj | |||
| Ödev | 1 | 4 | |
| Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği | 2 | 3 | |
| Projeler | |||
| Sunum / Seminer | 1 | 5 | |
| Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi) | 1 | 20 | |
| Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi) | 1 | 25 | |
| Toplam İşyükü : | |||
| Toplam İşyükü / 30(s) : | |||
| AKTS Kredisi : | |||
| Diğer Notlar | Yok |
|---|
